การปฐมพยาบาลผู้ที่ได้รับสารพิษ



ประการแรกต้องทราบข้อมูลเบื้องต้นก่อนว่าผู้ป่วยได้รับสารพิษประเภทใด เพราะการปฐมพยาบาลและการรักษาย่อมแตกต่างกันตามประเภทของสารพิษ อุบัติเหตุจากการกลืนกินสารเคมีเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก หากจะปฐมพยาบาลผู้ป่วยที่ได้รับสารพิษด้วยการทำให้อาเจียน ต้องแน่ใจว่าผู้ป่วยไม่ได้รับสารพิษที่เป็นกรด เนื่องจากหากผู้ป่วยอาเจียนออกมา กรดจะทำให้อวัยวะบอบช้ำหรือบาดเจ็บมากยิ่งขึ้น ส่วนการทำให้ผู้ป่วยอาเจียนในกรณีที่ไม่ใช่สารพิษที่เป็นกรด ทำได้ด้วยการล้วงคอผู้ป่วย ให้ดื่มน้ำมากๆ หรือให้กลืนไข่ขาว ผู้ป่วยที่ได้รับสารพิษเนื่องจากการสูดดม จะมีอาการโดยทั่วไปคือ เจ็บหน้าอก ปวดศีรษะ หูอื้อ ตาพร่ามัว หน้ามืด คลื่นไส้ อาเจียน หายใจลำบาก และหมดสติ หากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที อาจเสียชีวิตได้ อาการจะรุนแรงมากน้อยเพียงใดก็ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ได้รับสารพิษ เช่น หากจำเป็นต้องใช้ชีวิตประจำวันอยู่ในแหล่งที่ต้องสูดดมสารพิษเป็นระยะเวลานาน อาการก็จะรุนแรงมากขึ้น หากผู้ป่วยมีอาการดังกล่าวให้รีบนำส่งแพทย์ หากมีอาการผิดปกติขณะปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับสารเคมี เช่น วิงเวียนศีรษะ ปวดศีรษะ แสบตา แสบจมูก หรือได้กลิ่นผิดปกติ ให้รีบออกจากบริเวณนั้นไปสูดอากาศในที่โล่ง หรือเปิดประตูหน้าต่างให้อากาศถ่ายเท เพื่อให้ความเข้มข้นของแก๊สเจือจางลง หากแก๊สที่รั่วไหลเป็นแก๊สไวไฟ ควรหลีกเลี่ยงการกระทำใดๆ ที่ทำให้เกิดประกายไฟ เช่น ปิดสวิตช์เครื่องใช้ไฟฟ้า เป็นต้น กรณีที่สารเคมีหกรดผิวหนัง ให้พิจารณาว่า สารเคมีนั้นทำปฏิกิริยากับน้ำหรือไม่ หากสารนั้นทำปฏิกิริยากับน้ำ เช่น กรดกำมะถันเข้มข้น ให้ใช้ผ้าสะอาดเช็ดออกจากผิวหนัง แล้วรีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดทันที นานอย่างน้อย 15 นาที กรณีที่สารเคมีไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำ ให้รีบล้างออกด้วยน้ำทันที นานอย่างน้อย 15 นาที หลังจากนั้นควรอาบน้ำชำระล้างร่างกายให้สะอาด กรณีที่สารเคมีหกรดบริเวณที่มีเสื้อผ้าปกคลุม ให้รีบถอดเสื้อผ้า แล้วรีบล้างออกหรืออาบน้ำ หากอาการไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์ การสัมผัสสารพิษจะทำให้มีอาการระคายเคืองทางผิวหนัง ได้แก่ เป็นผื่นแดง คัน บวมพอง หรือไหม้ บางรายอาจมีอาการไข้แทรกซ้อน หรือมีอาการข้างเคียงที่รุนแรงมาก เช่น หากผู้ป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ อาจมีผลกระทบไปถึงระบบหายใจ หากสารเคมีเข้าตา ให้รีบล้างตาด้วยน้ำสะอาดทันที อย่างน้อย 15 นาที โดยพยายามลืมตาในน้ำและเปิดเปลือกตาออก เพื่อล้างสารเคมีที่ค้างอยู่ใต้เปลือกตาออกให้หมด ระวังอย่าให้น้ำกระเด็นไปถูกตาอีกข้างหนึ่ง ไม่ควรใช้แอลกอฮอล์ น้ำยาล้างตา หรือยาหยอดตาใดๆ หลังจากล้างตาสะอาดแล้ว ใช้ผ้าก๊อซปิดตาทั้งสองข้าง แล้วรีบไปพบแพทย์



**สารพิษคืออะไร? **
สารพิษ คือ สารที่เข้าสู่ร่างกายและทำให้เกิดพิษนั่นเอง

**สารพิษ เข้าสู่ร่างกายได้กี่ทาง? **

 * สารพิษเข้าสู่ร่างกายได้ 4 ทาง **

1. ทางระบบทางเดินอาหาร อาจเกิดจากการเผลอรับประทานเข้าไป หรือจากความตั้งใจ 2. ทางระบบทางเดินหายใจ อาจเกิดจากสารระเหยที่รั่วไหลและระเหยออกมา 3. ทางระบบผิวหนัง จากการดูดซึมเข้าสู่ผิวหนัง 4. ทางการฉีด หรือถูกกัด / ต่อย

**การออกฤทธิ์ของสารพิษ **
1. ออกฤทธิ์กดประสาท รูม่านตาเล็กลง ปลุกไม่ตื่น หมดสติ 2. ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท ทำให้เพ้อ หน้าแดง ตื่นเต้น ชีพจรเร็ว รูม่านตาขยาย 3. ออกฤทธิ์ กัดกร่อน และระคายเคือง เนื้อเยื่อของร่ายกายถูกทำลาย ปวดแสบ ปวดร้อน

** อาการของผู้ที่ได้รับสารพิษ **
1. อาการเล็กน้อย ตั้งแต่มีอาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย ปวดศรีษะ 2. อาการปานกลาง คลื่นไส้ อาเจียน น้ำมูก น้ำตาไหล กล้ามเนื้อสั่น เกร็ง 3. อาการรุนแรง ท้องเสีย หายใจลำบาก หมดสติ ระบบหายใจ/ระบบไหลเวียนโลหิตหยุดทำงาน

**<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การปฐมพยาบาลเบื้องต้นผู้บาดเจ็บที่ได้รับสารพิษ **
<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">1. โดยการขจัดสารพิษออกจากร่างกายโดยตรง <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">2. โดยการเจือจางสารพิษนั้นลง <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">3. โดยการใช้สารดูดซึมเข้าช่วย <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">สารพิษเข้าสู่ร่างกายทางระบบทางเดินอาหาร จะทำอย่างไร?หากพบผู้บาดเจ็บได้รับสารพิษเข้าสู่ร่างกายทางระบบทางเดินอาหาร คุณสามารถประยุกต์หลักการ การปฐมพยาบาลเบื้องต้น 3 ข้อด้านบนมาใช้ได้ทันที - ขจัดสารพิษออกโดยการทำให้ อาเจียน ด้วยการล้วงคอ หรือทานไข่ดิบประมาณ 2-3ฟอง
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">สามารถให้การปฐมพยาบาลได้ 3 วิธีหลักๆ แล้วแต่สถานการณ์ ดังนี้ **
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">แต่ห้ามทำให้ผู้บาดเจ็บอาเจียนเด็ดขาด กรณีที่ทราบว่าสารพิษนั้นมีคุณสมบัติเป็นกรด - ด่าง เพราะจะ **

**<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">จะทำให้สารพิษย้อนกลับมากัดซ้ำรอบสอง **
<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">- ทำให้สารพิษเจือจาง อาจให้ผู้บาดเจ็บดื่มน้ำ หรือนม อย่างน้อย 1-2 ลิตร <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">แต่ห้ามใช้วิธีเจือจางเด็ดขาด หากทราบว่าสารพิษดังกล่าวมีคุณสมบัติแตกตัวหรือทำปฏิกิิริยากับน้ำ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">- การใช้สารดูดซึม ผู้บาดเจ็บที่อยู่ในโรงพยาบาล แพทย์อาจรักษาโดยการใช้สารดูดซึมเข้าช่วย เช่น <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">Activate Charcoal (ผงถ่าน )แปรรูปเป็นผง ผสมกับน้ำให้ผู้บาดเจ็บรับประทาน

**<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">สารพิษเข้าสู่ร่างกายทางระบบทางเดินหายใจ จะทำอย่างไร? **
<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">สิ่งที่ผู้เข้าช่วยเหลือต้องคำนึงเป็นอันดับแรกคือ ความปลอดภัยของผู้เข้าช่วยเอง หากผู้เข้าช่วยเหลือ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">อยู่ในบริเวณที่ยังมีสารพิษรั่วไหลอยู่ ผู้เข้าช่วยต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันก่อนทุกครั้ง การเคลื่อนย้าย <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ผู้บาดเจ็บให้เคลื่อนย้ายมาไว้ยังที่ที่ปลอดภัย อากาศถ่ายเทได้สะดวก และที่สำคัญต้องอยู่เหนือลม <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ดูแลรักษาตามอาการ ให้อ๊อกซิเจน (หากมี ) ให้ได้ทั้งชนิด canula และ mask

**<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">สารพิษดูดซึมเข้าสู่ร่างกายทางผิวหนัง จะทำอย่างไร? **
<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บที่มีสารพิษที่ลักษณะเป็นผงฝุ่น เกาะตาม ผม ผิวหนัง เสื้อผ้า ต่างๆ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ใช้หลักการปฐมพยาบาล 2 ข้อหลักด้านบนมาประยุกต์ใช้ได้โดยการขจัดออกและทำให้เจือจาง <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">แต่ที่สำคัญต้องจำStep หรือขั้นตอนในการช่วยเหลือให้ดี <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">1. ต้องถอดเสื้อผ้า ของผู้บาดเจ็บออกให้หมดก่อน เพราะอะำไร? เหตุผลเพราะสารพิษบางชนิดทำปฏิกิริยา <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">กับน้ำหากคุณใช้น้ำฉีดเข้าไปทันที อาจส่งผลให้สารพิษแตกตัวและกัดกร่อนผิวหนังของผู้บาดเจ็บได้ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">2. ขั้นตอนที่ 2 ก็ยังไม่ใช้น้ำอีีกเช่นกัน คุณต้องปัดสารเคมี ที่ติดอยู่ตามร่างกายของผู้บาดเจ็บออกให้ได้ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">มากที่สุด ด้วยหลักการและเหตุผลเดียวกับกับข้อแรก <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">3. ขั้นตอนที่ 3 ใช้น้ำจำนวนมากๆล้างทันที
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">เพราะหากไม่ทำตามขั้นตอนอาจส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่อผู้บาดเจ็บไ้ด้ การให้ความช่วยเหลือมีขั้นตอนดังนี้ **

**<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บที่ได้รับสารพิษลักษณะเป็นของเหลวกระเด็นเข้าตา **
<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ใช้หลักการทำให้สารพิษเจือจางลงเป็นหลัก ห้ามใช้วิธีการขจัดออกด้วยการเช็ดเด็ดขาด <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">เพราะอาจมีผลทำให้เนื้อเยื่อตาหลุดออกมา ให้ใช้วัสดุที่ดุดซึมได้ดีวางเบาๆบริเวณที่ได้รับสารพิษ

<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;"> - **การทำให้สารพิษเจือจางลงโดยการล้างตา แต่ต้องมีเทคนิคการล้างที่ถูกต้อง**
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ไม่ใช้วิธีการล้างตาด้วยถ้วยล้างตาเด็ดขาด เพราะการล้างด้วยน้ำจำนวนน้อย อาจจะเป็นสาเหตุทำให้สารพิษนั้นแพร่กระจายมากขึ้น
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">หากหลีกเลี่ยงได้ ไม่ควรใช้วิธีล้างตา ด้วยเครื่องล้างตาที่มีแรงดันน้ำสูงๆ เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อตาบางส่วนหลุดได้
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การล้างตาที่ถูกต้อง บอกให้ผู้บาดเจ็บนอนตะแคงเอียงศีรษะและดวงตาด้านที่สัมผัสกับสารพิษลงล่าง เปิดเปลือกตาบน-ล่างของผู้บาดเจ็บ เทน้ำหรือน้ำยาล้างตาให้สัมผัสกับดั้งจมูกให้น้ำไหลผ่านดวงตาที่บาดเจ็บ ห้ามเทน้ำให้กระทบหรือสัมผัสกับดวงตาโดยตรง เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อตาหลุดได้

<span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ห้ามใช้วิธีการขจัดออกโดยการเขี่ยวัสดุเด็ดขาด เพราะอาจทำให้เศษวัสดุฝังลึกลงไปอีก <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การรักษาดังกล่าวอยู่นอกเหนือความสามารถที่นักปฐมพยาบาลเบื้องต้นจะทำได้ ให้เคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บ <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ส่งโรงพยาบาล แต่ขณะทำการเคลื่อนย้าย ต้องป้องกันไม่ให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่อดวงตาผู้บาดเจ็บเพิ่มขึ้น <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">โดยการปิดดวงตาที่ได้รับการบาดเจ็บ การปิดดวงตาที่ถูกต้อง ให้ใช้กรวยหรือแก้วปิดครอบไปที่ดวงตา ที่ได้รับการบาดเจ็บโดยไม่ให้โดนดวงตา และพันด้วยผ้ายืดหรือผ้าก๊อส การปิดตาต้องปิดทั้งสองข้าง <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">เพราะหากปิดเฉพาะด้านที่บาดเจ็บ ตาด้านที่ปกติยังคงเคลื่อนไหวอยู่ จะส่งผลให้ตาด้านที่เจ็บเคลื่อนไหว <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ตามไปด้วย ห้ามใช้แผ่นปิดตา ( Eye pad ) หรือผ้าปิดทับไปที่่ดวงตาเด็ดขาดเพราะจะทำให้เศษเหล็กฝังลึก <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">ลงไปอีก
 * <span style="font-family: Tahoma,Geneva,sans-serif;">การปฐมพยาบาลผู้บาดเจ็บที่ถูกวัสดุปักคาบริเวณดวงตา ( เศษหินเจียร เศษเหล็ก เป็นต้น ) **

media type="custom" key="20606440" align="center"